Ένας τυχαίος εραστής, Ναντίν Γκόρντιμερ, Καστανιώτης 2010

gordimer
«The pick-up» ο πρωτότυπος τίτλος αυτού του βιβλίου, που πρωτοεκδόθηκε στην Αγγλία το 2001. Ο πολιτικός ακτιβισμός διαπερνά σίγουρα όλο το έργο-και τη ζωή-της Γκόρντιμερ. Ωστόσο δεν είναι αυτό το χαρακτηριστικό που κάνει το «Ένας τυχαίος εραστής» αξιόλογη λογοτεχνία. Ο αντιρατσισμός δεν είναι παρά το φόντο, το οποίο όσο ενδιαφέρον και θεμιτό κι αν είναι, λογοτεχνικά παραμένει αδιάφορο.
Ένα λευκό πλουσιοκόριτσο στη Νότια Αφρική, που εκφράζει τον απόηχο του φιλελευθερισμού των χίπις, αν και με καθυστέρηση τουλάχιστον μίας γενιάς, «ψωνίζει» κατά κυριολεξία από το συνεργείο έναν μαύρο παράνομο μετανάστη. Σύμφωνα με την ιδεολογία και της ίδιας και της μικρής ελίτ ανήσυχων νέων που εκπροσωπεί, όπου οι πάντες είναι αποδεκτοί ως ισότιμα μέλη, από όπου κι αν προέρχονται, ερωτεύεται με αφελή αθωότητα τον μαύρο εραστή της, τον οποίο καλεί να μείνει σπίτι της. Ο έγχρωμος μετανάστης απελαύνεται και εκείνη τον ακολουθεί στην εξαιρετικά οπισθοδρομική και φτωχή πατρίδα του θαμμένη σε μια αφιλόξενη και άνυδρη έρημο.
Το στοιχείο που με ακολούθησε σταθερά μέχρι το τέλος της ανάγνωσης έχει να κάνει με την αμετάβλητη και διαρκή αίσθηση αποξένωσης μεταξύ της νεαρής λευκής γυναίκας και του μαύρου εραστή της. Όχι αποξένωση σωματική. Αντιθέτως οι δυο νέοι ποθούν ο ένας τον άλλο σε σαρκικό επίπεδο. Εξάλλου αυτός είναι και ο βασικός δίαυλος επικοινωνίας τους. Η απόσταση που τους χωρίζει υπογραμμίζεται με την επιλογή της εναλλασσόμενης οπτικής γωνίας: άλλοτε αποκαλύπτονται οι μύχιες σκέψεις του άντρα, άλλοτε και κυρίως της γυναίκας. Ο τρόπος που ο καθένας αντιλαμβάνεται τον άλλο μακράν απέχει από αυτό που ο άλλος πραγματικά είναι και νιώθει. Γι’ αυτό και οι τόσο διαφορετικές επιλογές τους όσον αφορά στους λόγους της κυριολεκτικής ή μεταφορικής εξορίας και στο τι προσφέρει ο τόπος που ο καθένας τους επιθυμεί τελικά να ριζώσει.
Το αίσθημα του ξένου «άλλου», του ερωτικού συντρόφου, που όσο και να τον αγαπάς, όσο ανιδιοτελώς κι αν τον προσεγγίζεις, όσο κι αν τον σφίγγεις με απόγνωση κάποτε στην αγκαλιά σου, εκείνος παραμένει ένα κλειδωμένο μυστήριο που δεν έχεις πρόσβαση, αυτό το ακραίο συναίσθημα που ακολουθεί ακόμα και τον πιο ισχυρό έρωτα, αυτό μας μεταγγίζει η Ναντίν Γκόρντιμερ στο «Ένας τυχαίος εραστής». Ένας Καμύ από την γυναικεία πλευρά.
Ένας αγώνας δρόμου για την ηρωίδα της να ενωθεί με τον εραστή της πραγματικά και ολόψυχα, να πάψει να αρκείται στο γοητευτικό του χαμόγελο, που κι αυτό καταντάει συναλλακτικό νόμισμα για τον υπολογιστή μαύρο που ονειρεύεται την Αμερική και ελπίζει πως η λευκή γυναίκα του θα του ανοίξει το δρόμο για αυτήν. Να διεισδύσει σε κάθε κύτταρο του, να νιώσει ένα με αυτόν, να πάψει να είναι αποκλεισμένη από τον εσώτερο κόσμο του, έναν κόσμο που οριοθετείται αυστηρά: ακροτελεύτιο σύνορο είναι το δέρμα του. Μέχρι εκεί μπορεί να φτάσει.
Κι εκείνος από τη μεριά του, παρά την ιδιοτέλειά του, παλεύει σταδιακά να την κατακτήσει ψυχή τε και σώματι. Μένει στο σώμα, τίποτε παρά πέρα, μικρά ψήγματα που αναγκάζεται να σκύψει και να μαζέψει από κάτω σχεδόν άθελά του, αλλά κατά τα άλλα σταθερά υποταγμένος στο όνειρο της φυγής. Η ζωή μια ατέρμονη και διαρκής εξορία διανθισμένη με φρούδες ελπίδες για ανεύρεση πατρίδας.
Για αυτό και η γυναίκα στο τέλος, μένει πιστή στην έρημο, σε έναν ξένο μεν τόπο, τη χώρα καταγωγής του εραστή και συζύγου της πλέον, που δεν είναι ο τόπος της, αλλά της διδάσκει την ενότητα, την ενιαία και απέραντη επιφάνεια που με λίγη προσπάθεια φαντάζει ένα και αδιαίρετο. Στην έρημο, που τόσο επιδέξια ξέρει να κρύβει τον κατακερματισμό. Εδώ οι ρωγμές δεν φαίνονται τόσο αδρά, όσο αλλού. Εδώ οι κόκκοι της λείας άμμου μπλέκονται σε τόσο σφικτό σύνολο που η θέα τους επιτρέπει στη γυναίκα να έχει την ψευδαίσθηση του ενός πράγματος. Εδώ δεν ψάχνει τα κομμάτια του άλλου. Ο άλλος, η απέραντη έρημος απλώς την αποδέχεται και την υποδέχεται στο σεντόνι της που καλύπτει κάθε ραγισματιά.
Η γυναίκα σταματά. Δεν ακολουθεί το φυγά άντρα της στο Νέο Κόσμο, όταν εκείνος καταφέρνει να πάρει την πολυπόθητη άδεια εισόδου. Δεν θέλει άλλη εξορία. Δεν θέλει να εξοριστεί πρώτα από όλα από τον ίδιο της τον εαυτό. Η έρημος την περιθάλπει. Μιας κι εκείνος δεν μπόρεσε ή εκείνη δεν τα κατάφερε να γίνει ο καθένας τους ο τόπος καταφυγής του άλλου. Η πατρίδα του άντρα που «ψώνισε» στο συνεργείο, έγινε τελικά η δική της πατρίδα. Χωρίς εκείνον.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s